مدلسازی ارزیابی عملکرد مدیریت شهری در بسترسازی برای کارآفرینی با استفاده از منطق فازی

  • مدلسازی ارزیابی عملکرد مدیریت شهری در بسترسازی برای کارآفرینی با استفاده از منطق فازی

امروزه در کشورهاي مختلف در دانش مدیریت و اقتصاد به کارآفریني و کارآفرینان توجه

خاصي ميشود. تقویت کارآفریني و ایجاد بستر مناسب براي توسعة آن از ابزار پیشرفت

اقتصادي کشورها، به ویژه کشورهاي در حال توسعه است. )خنیفر و وکیلي، 38 (. به :3357

دلیل نقش و جایگاه ویژة کارآفرینان در روند توسعه و رشد اقتصادي، بسیاري از دولتها در

کشورهاي توسعه یافته و در حال توسعه تلاش ميکنند با حداکثر امکانات و بهرهبرداري از

دستاوردهاي تحقیقاتي، شمار هرچه بیشتري از جامعه را که داراي ویژگيهاي کارآفریني

هستند به آموزش براي کارآفریني و فعالیتهاي کارآفرینانه تشویق و هدایت کنند )قوامي و

.)32 : لطفعلي پور، 3357

امروزه کارآفریني یکي از مقولات مورد اقبال در جامعه است که باید در مسیرهاي

صحیحي کانالیزه شود و با پشتیباني از کارآفرینان، زمینه هاي مناسب براي فعالیت آنها فراهم

شود. در همین راستا، بسترسازي براي کارآفریني در وجوه مختلف آن مي تواند داراي اهمیت

استراتژیک در نظام عملکرد مدیریت بخش عمومي و سازمانهاي دست اندرکار در مدیریت

شهري باشد. در مقالة حاضر هدف این است که ضمن کسب شناخت نسبت به ابعاد

نقش آفریني مدیریت شهري در بسترسازي براي کارآفریني، مبنایي براي سنجش عملکرد

مدیریت شهري در این عرصه فراهم شود و در یک وضعیت تجربي آزمون شود. بر همین

اساس در تحقیق حاضر با انتخاب شهر اردبیل به عنوان مطالعة موردي سعي شده است در یک

زمینة تجربي، اسنادي و پیمایشي به پرسش مطرح شده در زیر پاسخ داده شود که شاکله و

متدلوژي تحقیق بر مبناي آن شکل گرفته است:

ü چگونه ميتوان با استفاده از منطق فازي و سیستم استنتاج فازي، عملکرد مدیریت

شهري در بسترسازي براي کارآفریني را در یک الگوي قاعدهمند، سطحبندي کرد؟

مروریبرمبانینظریوپيشينةتحقيق

مدلهاونظریههایمطرحدرتکوینکارآفرینییاایجادشرکتهایکارآفرین:

توسعة ایده هاي کارآفریني سازماني، کارآفریني شرکتي و کارآفریني اجتماعي در مقیاس شهر

مدلسازي ارزیابي عملکرد مدیریت شهري در بسترسازي براي...

883

و فراهم کردن زمینه هاي مناسب در این رابطه از سوي مدیریت شهري مي تواند ضمن تقویت

بنیانهاي توسعة اقتصادي و اجتماعي پایدار در سطح شهر به ارتقاي شرایط کار و زندگي

4(. در واقع، مدیریت شهري مي تواند با : شهروندان منجر شود )حسنيمقدم و همکاران، 3333

تدارک زمینه هاي مساعد فعالیت براي کارآفرینان، در به فعلیت رساندن پتانسیلهاي ایجاد

سرمایه و ثروت از سوي این افراد، نقش آفرین باشد. دستاوردها و تأثیرات کارآفریني بر توسعة

شهري از زوایاي مختلف قابل طرح و بررسي است که نمایي از آنها در شکل 3 نشان داده

شده است.

)1 : شکل 0. فرایند تأثیر و دستاوردهای کارآفرینی در توسعة شهری )کنعانی و همکاران، 0831

کارآفریني شهري به آن دسته از فعالیتهاي کارآفرینانه اطلاق مي شود که در راستاي

تأمین نیازهاي نوآورانة شهرداريها، بهبود سطح زندگي، تأمین خدمات مورد نیاز، درآمدزایي

و ایجاد اشتغال براي شهروندان انجام ميگیرد. تقویت کسبوکارهاي خانگي، تقویت

خوداشتغالي و ایجاد مراکز رشد شهري به عنوان ساختاري براي حمایت از کسبوکارهاي نوپا

درعرصة زندگي شهري ميتواند از نمادهاي عینیتبخشي به کارآفریني شهري باشد

- .)32 3 : )ایماني پور و کنعاني، 3356

با توجه به اهمیت موضوع، مدلها و نظریه هاي متعددي در خصوص تکوین کارآفریني یا

ایجاد شرکتهاي کارآفرین از سوي صاحبنظران ذيربط ارائه شده است که از آن جمله

مي توان به مدل رویدادي آلفرد شاپیرو ) 3378 (، مدل رویدادي فراي ) 3333 (، مدل رویدادي

ویلیام باي گریو ) 3334 (، مدل فرایندي جفري تیمونز و همکاران ) 3358 (، مدل چندبعدي

882 فصلنامةتوسعهکارآفرینی، دورة 7، شماره 3، پاییز 3333

ویلیلم گارتنر ) 3358 (، مدل فرایندي چل و هاورس ) 3355 (، مدل فرایندي استیونسون و

همکاران ) 3353 ( و مدل یکپارچة کارآفریني نیاوالي و فوگل ) 3334 ( اشاره کرد )احمدپور

- .)328 333 : داریاني، 3375

در مقالة حاضر، مراجعه به مدلهاي کلاسیک مطرح در رابطه با تکوین کارآفریني یکي از

محورهاي اصلي تحقیق محسوب مي شود؛ زیرا در ذهینیت سازي براي مؤلفه هاي تأثیرگذار در

بسترسازي براي کارآفریني اثر نافذي دارند. در مدلهایي که به توسعه و تکوین کارآفریني از

نگاه فرایندي توجه کرده اند، شکل گیري فعالیتهاي کارآفرینانه و شرکتهاي کارآفرین در

فرایندي از نقشآفریني عوامل تأثیرگذار در تکوین پدیدههاي مذکور تبیین و تشریح شده

328 (؛ براي مثال در مدل رویدادي فراي ) 3333 ( سه - 333 : است )احمدپور داریاني، 3375

عامل در انگیزة کارآفرین براي تأسیس یک شرکت نوپا دخالت دارند. این سه عامل عبارتند

از: متغیرهاي مقدم، متغیرهاي تسریع کننده یا حرکتدهنده و متغیرهاي توانبخش. در این میان،

متغیرهاي مقدم و تسریع کننده، انگیزة بالقوة کارآفرین را براي تأسیس شرکت یا

سرمایه گذاري مخاطرهآمیز به وجود ميآورند و در تکمیل این متغیرها باید به اثر حیاتي دو

عنصر فرصت و منابع در تصمیمگیري براي تأسیس شرکت هاي نوپا توجه داشت که از آنها به

عنوان عوامل توانبخش یاد ميشود. در مدل یکپارچة کارآفریني نیاوالي و فوگل ) 3334 ( نیز

چهار عنصر اصلي محیطي که تأثیر تقویتکننده یا تضعیفکنندة زیادي در ایجاد شرکتهاي

نوپا دارند، عبارتند از: 3. رویکردها و سیاست هاي دولت 2. شرایط اقتصادي و اجتماعي

3. مهارتهاي شغلي و کارآفریني 4. حمایتهاي مالي و غیر مالي : )احمدپور داریاني، 3375

- .)328 333

مدیریتشهریوجایگاهآندربسترسازیکارآفرینی: مدیریت شهري در عطف به

مفهوم و ماهیت مدیریت، باید شامل سازوکار برنامهریزي، سازماندهي، هدایت، کنترل و

هماهنگسازي در ادارة امور شهر باشد. نظام مدیریت شهري در مفهوم عام خود مشتمل بر

سازوکاري است که در آن تمامي نهادها، سازمانها، ارگانها، تشکلها و افراد تأثیرگذار در

ادارة امور شهر دخیل هستند و به ایفاي نقش در ابعاد مختلف اجتماعي، اقتصادي و کالبدي

حیات شهر ميپردازند. هماهنگي و همافزایي عوامل دستاندرکار در ادارة امور شهر که در

مدلسازي ارزیابي عملکرد مدیریت شهري در بسترسازي براي...

883

چارچوبهاي مشخصي ميتواند جریان داشته باشد به انسجام در مدیریت، اداره و کنترل شهر

: کمک مي کند و در توسعة همهجانبه و پایدار شهر نقشي کلیدي ایفا مي کند )سعیدنیا، 3373

- ؛) 233 و 234 : 347 و غفاري گیلانده، 3356 323 : 53 ؛ رضویان، 3353 : 43 ؛ صرافي، 3373

بنابراین دایرة تعریف مدیریت شهري در نظام یکپارچة آن، به مراتب گستردهتر از تشکیلات

سازماني و اجرایي شهرداري و شوراي شهر است. در فرایند هماهنگي و همافزایي با عوامل

دستاندرکار در ادارة امور شهر، شهرداري با اشتراک در وظایف یا نزدیکي وظایف، اشتراک

در محدودة جغرافیایي فعالیت )عرصههاي کالبدي فضاي شهري(، لزوم برقراري تعاملات و

333 ( ميتواند نقش مؤثري در : مکاتبات اداري با سازمانهاي بخشي و دولتي )مزیني، 3375

گسترش همکاري نزدیک با عوامل مذکور داشته باشد. در مقالة حاضر، براي بیان عملکرد

مدیریت شهري، مفهوم مدیریت شهري به جایگاه سازماني شهرداري و شوراي شهر محدود

نشده و سایر سازمانها و ارگانهاي بخشي و محلي دستاندرکار در ادارة امور را نیز

دربرمي گیرد.

نقش مدیریت شهري در بسترسازي براي کارآفریني را باید در بطن رسالت مدیریت شهري

در رشد و توسعة اجتماعي، اقتصادي و کالبدي شهر جست وجو کرد. شهرها به جاي آنکه

مکانهاي تنش آفرین براي سرمایه گذاري اقتصادي یا تراکم افراد بیکار با انبوه مشکلات

اقتصادي، اجتماعي و زیست محیطي باشند باید به مراکز رشد و پویایي اقتصادي، اجتماعي در

چارچوب توسعة ملي تبدیل شوند که از جمله نمودهاي آن را مي توان در آفرینش فرصتهاي

)6 : ارزنده در عرصة کارآفریني و اشتغالزایي عنوان کرد )حسني مقدم و همکاران، 3333

پيشينةتحقيق: سیر تکویني ادبیات تحقیق در حوزة کارآفریني، گویاي اقبال روزافزون به

این موضوع در جامعه و محافل دانشگاهي است. نمونههایي از منابع مورد مراجعه در این رابطه

عبارتند از:

حسنيمقدم و همکاران ) 3333 ( که در بررسي زمینههاي گسترش و توسعة کارآفریني در

بستر مدیریت شهري، سازوکارهاي تقویت گرایش به کارآفریني و مدیریت کارآفریني را

تحلیل کرده اند و ضمن ارائة یک مدل مفهومي، بر رابطه بین کارآفریني شرکتي و عملکرد

: شهري در بستر مدیریت استراتژیک شهري صحه گذاشتند )حسنيمقدم و همکاران، 3333

884 فصلنامةتوسعهکارآفرینی، دورة 7، شماره 3، پاییز 3333

36 (. ایمانيپور و کنعاني ) 3357 ( ضمن استفادة عملیاتيشده از الگوگیري ژنریک از -

3

تجارب موفق شهرهاي جهان، به مدلسازي ساختار حمایت از توسعة کارآفریني در شهر تهران

پرداخته اند. آن ها پیشنهادهاي اصلاحي را به تناسب در ساختار و فرایندهاي کلان ستاد

22 (. ملکپور و - 3 : کارآفریني شهر تهران ارائه دادند )ایمانيپور و کنعاني، 3357

علي محمدي ) 3331 ( در یک اقدام پژوهشي ضمن استفاده از 63 متغیر و شاخص، زمینهها و

راهکارهاي توسعة کارآفریني سازماني در مناطق بیست ودوگانة شهر تهران را بررسي کرده اند.

تحلیل و شناخت روند کارآفریني سازماني در واحدها و مناطق بیست ودوگانة شهرداري تهران،

شناسایي مهمترین زمینههاي توسعة آموزش و ترویج کارآفریني سازماني در ایران با تأکید بر

یک نهاد خاص و سنجش شاخصهاي سازمان کارآفرین و شناخت این مهم در مناطق

بیست ودوگانه از مهمترین اهداف کاربردي مورد پیگیري در این تحقیق هستند )ملکپور و

- .)57 38 : علياحمدي، 3331

کاروانا و همکاران ) 2112 ( در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که سازمان هاي دولتي

مي توانند از طریق اتخاذ یک رویکرد کارآفرینانه نسبت به منابعي که بر آن کنترل دارند ارزش

جدیدي را به ذينفعان مختلف خود ارائه دهند (Caruana et al., 2002: 43- 45) . نتایج

حاصل از بررسيهاي جیانگیوها و همکاران ) 2113 (، گویاي اهمیت استقرار نظام تحقیق در

تلفیق با برنامههاي کارآفریني است که به افزایش توانمندي منابع انساني منجر شده است و

شکوفایي نوآوري و خلاقیت در بین کارآفرینان را به ارمغان مي آورد Jianghuai et al.,) (2009: 85- 102 . کلین ولتوییس و همکاران ) 2133 ( در بررسيهایشان بر نقش کارآفرینان

نهادي در توسعة پایدار شهري اذعان داشته اند و چگونگي ایفاي این نقش از سوي کارآفرینان

نهادي را تجزیه و تحلیل کردند. در این تحقیق، به تئوریزهکردن و پیداکردن تاکتیکهایي

پرداخته شده است که کارآفرینان با به کارگیري آن در نهادهاي رسمي و غیره رسمي رخنه

مي کنند تا زمینة نهادي مناسبي را براي توسعة پایدار رقم بزنند Klein Woolthuis et al.,) (2013: 91-100 . مقیمي ) 3353 ( ضمن بررسي توانمندي ها و ویژگي هاي کارآفریني سازماني

در سازمان هاي غیر دولتي به تحلیل عوامل ساختاري، رفتاري و زمینه اي در ارتقاي سطح


بروز رسانی: 16 فروردین 1397

همایش سرا راهی به سوی موفقیت